4 - ممكن است از اثر سرماى سخت و گزنده‌اى كه كليه را در بر گرفته است اين بيمارى رخ دهد . 5 - ممكن است - و اكثرا چنين است - سوء مزاج گرم خارج از گرماى طبيعى يا سوء مزاج گرم ساده و يا سوء مزاج گرم همراه ماده نيروى جاذبهء كليه را تحت تأثير قرار داده باشد و نيروى جاذبهء كليه بيشتر از حالت طبيعى نيرو گرفته باشد و چندان مادهء آبى را از كبد به سوى كليه جذب كند كه كليه تحمل اين همه مادهء آبى را نداشته باشد و آن را دفع كند ، امّا نيروى جاذبه همانطور سرگرم آب از كبد كشيدن است و كليه بايد بدون استراحت و آسودن آب بيرون دهد . و تو مىدانى اگر آب از بالا يورش آورد و جاى خالى يافت ، پياپى با فشار فرو ريزد و آب نو ريخته مزاحم آب قبلى مىشود و ناچار سرريز مىكند . در حقيقت اين بيمارى از بيماريهاى بدجنس و بغرنج است و امكان دارد در اثر كشيدن مادهء رطوبى بدن - در حد بسيار زيادتر از لازم - بدن را به گداختن وادارد و به بيمارى دق بينجامد كه اصلا بدن را به كلى از سهمى كه از آب نوشيدنى عايدش مىشود محروم مىكند . كه اين را مىدانى و از آنكه برايت شرح داديم نشانيها را نيز شناختى ! علاج چنان كه اشاره كرديم ، اكثرا بيمارى ديانيطس از اثر گرماى آتشين رخ مىدهد ؛ ازاين‌رو اكثرا علاجش با سردى بخشيدن و رطوبت بخشيدن به بدن توسط سبزيهاى سردى بخش ، ميوه‌هاى رطوبت بخش و سردمزاج ، رب ميوه‌هاى سردى بخش و سردمزاج است . امّا اين خوراكيها نبايد ادرارآور باشند . همچنين اگر كاهو يا خشخاش بخورند مانعى ندارد . بيمار ديانيطس بايد در جاى مرطوب سردسير زندگى كند ، در آبزن پراز آب بسيار سرد بنشيند تا سردى آب بر بدنش تأثير بگذارد و باز بيرون نيايد تا رنگ پوستش سبز فام شود و تا تشنگىاش فرو نشيند و كليه‌اش سرد گردد و ماهيچهء كنترل بول تقويت شود . بو كردن كافور ، نيلوفر و امثال آن از گياهان خوشبوى سردمزاج به نفع بيمار است . بيمار را به خوابيدن وادار كردن و از تشنگى غافل شدن برايش مفيد است . علاج تشنگى همان علاجها است كه سابقا گفته‌ايم ؛ بايد بيمار را سرگرم كرد و از تشنگى باز داشت حتى اگر وسيلهء آب باشد كه تا حدى از آن بنوشد . اما بهترين علاج تشنگى وسيلهء آب آن است كه بيمار آب بسيار سرد بخورد و آن را قى كند و چندين بار اين عمل تكرار شود . بايد وسيلهء قى كردن ، عرق كردن زياد و تخدير اطراف دندهء كمر آب را از رسيدن به كليه منحرف ساخت ، كه كليه كمتر تقاضاى آب مىكند و نمىتواند چيزى از آن را جذب كند . بايد از خسته كردن پشت بپرهيزند و از خوردن و نوشيدن ادرارآورها دورى جويند . شكم نرم بودن و قبض نبودن به نفع بيمار است . حتى اگر وسيلهء حقنه هم شكم نرم شود مفيد است . مايهء حقنه نرمىبخش و در شدّت و تأثير ميانگين باشد ؛ زيرا بيماران ديانيطس اكثرا شكمشان قبض است . شايد در اوايل ابتلا به بيمارى نياز به رگ‌زنى و خون كشيدن باشد . دوغ ترش و سرد بنوشند خوب است و تا دوغ غليظتر باشد بهتر است . بويژه اگر دوغ از شير گوسفند باشد چه بهتر . آب كدوى برشته ، افشرهء خيار با اسفرزه ، آب انار شيرين ، آب توت ، آب آلوبخارا و امثال آنها را بخورند خوب است . اين شربتها